به گزارش اجاره، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار داشت: ایران در رایزنی های هسته ای با آمریکا، در رابطه با مناقشه میزان ذخایر اورانیوم، به جای کاهش این ذخایر باید بر روی رفع تحریم و توسعه نیروگاه های اتمی توافق کنند.
سیدطه حسین مدنی در گفتگو با خبرنگار مهر در رابطه با مذاکرات اخیر ایران و آمریکا اظهار داشت: بگفته مقامات حاضر در این گفتگوها، مذاکرات تابحال به خوبی پیش رفته و به رایزنی های فنی رسیده است. با توجه به این که دو طرف در مورد ادامه مذاکرات و شروع رایزنی های فنی به توافق رسیده اند؛ بسیار اهمیت دارد که ایران در کنار خواسته های مدنظر خود، در مورد هرآنچه که به ناترازی انرژی، انرژی های تجدیدپذیر و دانش ذخیره سازهای انرژی مرتبط می شود هم به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در این رایزنی های فنی بپردازد.
مدنی اضافه کرد: به مبحث انرژی و جایگاه آن در مذاکرات، پیش تر در مقاله عراقچی وزیر امور خارجه در واشنگتن پست اشاره شده بود. عراقچی در مقاله خود نوشته بود که «فرصت اقتصادی هزار میلیارد دلاری که کشور ما عرضه می دهد، می تواند در اختیار شرکت های آمریکایی قرار گیرد. این فرصت شامل شرکت هایی می شود که می توانند به ما در تولید برق پاک از منابع غیرهیدروکربنی کمک کنند. هم اکنون، ایران یک نیروگاه در بوشهر دارد. برنامه بلند مدت ما ساخت حداقل ۱۹ نیروگاه دیگر است، به این معنا که ده ها میلیارد دلار قرارداد بالقوه در دسترس خواهد بود.»
مدنی اضافه کرد: همینطور در این رایزنی های فنی، ایران باید مبحث ذخایر اورانیوم که در ظاهر یکی از با اهمیت ترین چالش های دو طرف در مذاکرات است را تبدیل به فرصت کرده و با مطالبه گری برای توسعه راکتورها و میکروراکتورهای هسته ای و ایجاد محل مصرف برای انباشته نشدن اورانیوم تولیدی، به نگرانی طرف مقابل پاسخ دهد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.
چرا آمریکا بیش از ایران به توافق هسته ای نیاز دارد؟
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اشاره کرد: بعد از این مقدمه، باید به زمینه های ایجاد این مذاکرات و ارسال سیگنال های مثبت بعد از دور اول در عمان و دور دوم در ایتالیا، آن هم بر خلاف تصور خیلی از کارشناسان بین المللی پرداخت. بعضی از کارشناسان معتقدند که آمریکا در وضعیت کنونی، بسیار بالاتر از ایران به یک توافق جامع برای حل مسأله هسته ای ایران نیاز دارد. این کارشناسان بیشتر مبنی بر نگاه اقتصادی و نه سیاسی استدلال می کنند که روند کاهش قدرت دلار نسبت به طلا، ترامپ را بر آن داشته با رویکرد های متفاوت، دست به تغییر این روند بزند. بدین سبب تمایل آمریکا به توافق با ایران را می توان در همین چارچوب تحلیل کرد.
مدنی در ادامه به علل کاهش قدرت دلار نسبت به طلا اشاره و اشاره کرد: یکی از علل این روند را می توان در خرید گسترده طلا توسط بانکهای مرکزی، خصوصاً چین دید. بطوریکه برپایه نظرسنجی بانک آمریکا از مدیران سرمایه گذاری، خریدهای تهاجمی طلا توسط چین نقش برجسته ی در افزایش نرخها داشته است. «رویترز» اخیراً اعلام نمود که چین سهم طلا در ذخایر ارزی خویش را به هشت درصد افزایش داده و طی دو سال قبل حدود ۷۰۰ تُن طلا از بریتانیا وارد کرده است. این اقدام، بخشی از راهبرد چین برای کاهش وابستگی به اوراق قرضه آمریکا و نگهداری دارایی هایی است که در مقابل تحریم ها مقاوم ترند. کشور چین در طول زمانی ۵ سال قبل همینطور با کوشش برای ثبات در نرخ تبدیل یوآن به دلار، در کنار این واردات چشم گیر طلا در تلاش بوده جایگاه اقتصادی خود در تجارت جهانی را تثبیت نموده که این مساله هم در تشدید کاهش ارزش دلار مؤثر است.
نمودار پنج ساله نسبت یوآن به دلار
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تنش های ژئوپولیتیکی و نااطمینانی اقتصادی را یکی دیگر از علل کاهش قدرت دلار در مقابل طلا دانست و اظهار داشت: بر کسی پوشیده نیست که طلا در وضعیت ناآرامی، یک دارایی امن شمرده می شود. بگفته «اینوستوپدیا»، طلا در تنش های ژئوپولیتیکی مانند درگیری های تجاری چین و آمریکا و بحران های خاورمیانه سود برده است. به صورت مثال، همزمان با تشدید تنش ها و اعلام تعرفه های جدید از جانب ترامپ، قیمت طلا به رکورد تاریخی حدود ۳۳۵۰ دلار رسید.
مدنی با اعلان اینکه انتظار برای کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو آمریکا هم بر تضعیف دلار در مقابل طلا اثر داشته است؛ اظهار داشت: «یورونیوز» اخیراً در گزارشی پیش بینی نمود که کاهش نرخ بهره از جانب فدرال رزرو آمریکا، طلا را برای سرمایه گذاران جذاب تر کرده است. چون با کاهش نرخ بهره، نگهداری دارایی های بدون سود مثل طلا، صرفه اقتصادی بیشتری پیدا می کند. تحلیل گران این عامل را یکی از علل افزایش تقاضا برای طلا می دانند.
وی اضافه کرد: علت چهارمی که می توان برای تضعیف دلار نسبت به طلا درنظر گرفت؛ محدودیت در عرضه و افزایش تقاضای فیزیکی است. به عنوان نمونه داده های بروکر OANDA حاکی از آنست که در بازار COMEX، تقاضا برای تحویل فیزیکی طلا بشدت بالا رفته و سبب بروز تنگنای عرضه شده است.
مدنی اضافه کرد: علت پنجمی که می توان به آن اشاره کرد؛ تورم و روند جهانی کاهش وابستگی به دلار (Dedollarization) است. بطوریکه افزایش انتظارات تورمی و حرکت جهانی به سمت کنار گذاشتن دلار به عنوان ارز مرجع، تقاضا برای طلا را افزایش داده است. در این جهت بگفته «لایومینت»، کشورهایی مانند چین، هند، روسیه و ترکیه درحال خرید رکوردشکن طلا هستند تا از اقتصاد خود در مقابل نوسانات دلار محافظت کرده و استقلال مالی بیشتری کسب کنند. همینطور بسمت تجارت با ارزهای جایگزین حرکت می کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اظهار داشت: مجموع این شرایط را می توان عامل افزایش ۶۶.۳۳ درصدی قیمت طلا از اواخر فوریه ۲۰۲۴ تابحال دانست.
نمودار پنج ساله نسبت اونس طلا به دلار
روسیه زودتر از آن چه آمریکا فکر می کرد اقتصاد خویش را بازیابی کرد
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در ادامه اشاره کرد: علاوه بر روند تضعیف دلار نسبت به طلا که نشان دهنده کاهش قدرت اقتصادی آمریکا است؛ برخی رخدادهای سیاسی در جهان و منطقه هم طی مدت اخیر به نفع آمریکا پیش نرفته است. به عنوان نمونه جنگ اکراین باآنکه در ابتدا به سبب درگیر شدن روسیه، قدرت دلار نسبت به روبل را افزایش داد؛ اما با سیاستهای سریع روسیه و پشتوانه هایی چون گاز و نفوذ سیاسی در جهان، روبل بر خلاف خواسته آمریکا نسبت به دلار مجدداً بازیابی شد. همینطور حمله هفتم اکتبر، با از کار انداختن بندر عسقلان در سرزمین های اشغالی هم به کمک اقتصاد روسیه آمد و به عامل تضمین چند ساله صادرات کالا و انرژی از روسیه به جهان تبدیل شد.
نمودار پنج ساله نسبت روبل به دلار
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: مورد دیگری که براساس برنامه ریزی های آمریکا پیش نرفت؛ تحولات سوریه بود. باآنکه تحولات سوریه منجر به جدا شدن این کشور از جبهه روسیه و ایران شد؛ اما هنوز دولت پایداری در این کشور شکل نگرفته که آمریکا بتواند به عنوان یک متحد به آن نگاه کند.
دردسرهای بریکس برای آمریکا
مدنی جریانات بریکس را هم یکی از سیگنال های منفی ضد دلار ارزیابی کرد و اظهار داشت: از ماه دوم ۲۰۲۴ و پس از اتمام نشست نمایندگان کشورهای عضو گروه اقتصادهای نوظهور موسوم به «بریکس» و اعلام مواضع اقتصادی این گروه، اونس طلا روند رو به رشدی به خود گرفته است که به سود دلار نیست.
وی در ادامه اظهار داشت: مجموع این شرایط، سبب شد تا نظر صاحبان نفوذ و قدرت در آمریکا بسمت تغییر سیاستها جلو برود. بر این اساس ترامپ بر خلاف جریان چهار سال اخیر در آمریکا روی کار آمد و با در پیش گرفتن رویکرد ایجاد آرامش و ضد جنگ و تنش در فضای بین المللی، بسمت رشد دلار و کاهش نسبت اونس به دلار جلو برود.
دولت ترامپ با نگاه کاملا اقتصادی پای میز مذاکره نشسته است
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند ایران را یکی از محورهای اصلی این نگاه ترامپ برای کاهش تنش در منطقه دانست و اظهار داشت: بدین سبب ترامپ با نگاه کاملا اقتصادی، پای میز مذاکره نشسته و از این نظر می توان اظهار داشت که برای تکمیل پازل خود در جهت تغییر روند کاهش دلار، بسیار بالاتر از ایران به حصول نتیجه نیازمند است.
وی در ادامه اشاره کرد: بر این اساس، ما باید با نگاه علت و معلولی به مسائلی که طی سالیان اخیر با آن روبه رو شده ایم؛ در این مذاکرات پیش رفته و به حل ریشه ای این مشکلات در صورت حصول نتیجه در مذاکرات فکر نماییم.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند، مبحث هسته ای را یکی از مسائلی که باید با نگاه علت و معلولی در مذاکرات به آن پرداخته شود عنوان و اشاره کرد: در ابتدا ما به این که هسته ای برای ما بازدارندگی خواهد داشت یا خیر نمی پردازیم چون در دنیا هم مصادیق بازدارنده بودن و هم مصادیق بازدارنده نبودن آن وجود دارد. ضمن این که توان موشکی ایران به خودی خود توانسته برای ما یک بازدارندگی نظامی قابل اطمینانی بوجود آورد.
وی اضافه کرد: در این مذاکرات به احتمال زیاد، بحث اصلی بر روی علت انباشت اورانیوم غنی شده در ایران به ویژه غنی سازی ۲۰ درصدی است. بر اساس گزارش سال ۱۴۰۳ آژانس بین المللی انرژی اتمی، ذخایر اورانیوم غنی شده ایران از آخرین گزارش فصلی با افزایش ۸۵۲.۶ کیلوگرم به ۶۶۰۴.۴ کیلوگرم تا ۲۶ اکتبر ۲۰۲۴ رسیده است. همینطور بر این اساس، ذخایر اورانیوم غنی شده ایران تا ۲۰ درصد در سانتریفیوژهای UF6، به میزان ۲۵.۳ کیلوگرم بالا رفته و به ۸۳۹.۲ کیلوگرم رسیده است.
مدنی با اعلان اینکه طرف مقابل نسبت به غنی سازی ۲۰ درصدی نگرانی هایی مطرح می کند؛ اظهار داشت: علی اکبر صالحی رئیس وقت سازمان انرژی اتمی در سال ۹۵ در رابطه با علت حرکت ایران بسمت غنی سازی ۲۰ درصدی گفته بود که «در رادیو دارو بسیار پیشرفت کرده ایم و الان داروی حدود یک میلیون بیمار در کشور تولید می شود و بحث سوخت ۲۰ درصد از همین جا شروع شد که آنها سوخت راکتور تهران برای مصارف پزشکی را به ما ندادند و ما خودمان این کار را از صفر تا ۱۰۰ آن انجام دادیم.»
مدنی اضافه کرد: از با اهمیت ترین محل های مصرف اورانیوم ۲۰ درصد در ایران بحث رادیو دارو و میکروراکتورهای هسته ای است. اولی برای مصارف پزشکی و دومی با هدف تولید برق و سپس آب شیرین و دیگر مصارف نیازمند به انرژی گرمایی.
اگر نیروگاه های هسته ای بیشتری داشتیم؛ با انباشت اورانیوم مواجه نبودیم
وی با اعلان اینکه انباشت اورانیوم غنی شده یکی از موضوعات چالش برانگیز در مذاکرات گذشته و کنونی بوده است؛ اضافه کرد: با نگاه علت و معلولی به ذخایر اورانیوم غنی شده، تیم های فنی مذاکره کننده می توانند استدلال کنند که چون زمینه استفاده از اورانیوم ذخیره شده در ایران بصورت مصرف در نیروگاه های هسته ای برای تولید برق و مصارف صلح آمیز به سبب تحریم ها فراهم نشده است؛ ایران ناچار به ذخیره این منابع حاصل از فرآیند غنی سازی شده است. بدین سبب اگر تحریم ها رفع و زنجیره مصرف با توسعه نیروگاه های هسته ای تکمیل شود؛ در ادامه انباشت غیرطبیعی و ناموجه اورانیومی هم رخ نخواهد داد. نظارت بر این روند هم با رصد میزان تولید برق هسته ای و موارد مرتبط به رادیو دارو بصورت شفاف ممکن خواهد بود. این نگاه حتی می تواند چالش سانتیریفیوژهای نسل ۶ که برای غنی سازی ۲۰ درصدی به کار می رود را هم رفع کند.
ایران به نیروگاه های هسته ای بیشتری نیاز دارد
مدنی اشاره کرد: علاوه بر بعد سیاسی و اهمیت حل چالش ذخایر اورانیوم ایران، این مساله از بعد اقتصادی و مسأله ناترازی انرژی هم اهمیت بسیار زیادی دارد. ایران هم اکنون فقط یک نیروگاه هزار مگاواتی هسته ای در بوشهر دارد و اگر بخواهد به سطح جهانی برسد؛ تولید برق هسته ای باید به پنج تا ۹ برابر میزان فعلی برسد. برای رسیدن به سطح کشورهای توسعه یافته هم میزان تولید باید ۱۸ برابر شود. بدین سبب به توسعه نیروگاه های هسته ای نیاز مبرمی داریم و این مساله باید با رفع تحریم ها و واردات یک سری تجهیزات و حتی دانش رفع گردد.
فرصت های بزرگ اقتصادی در صورت رفع وابستگی برق ایران به گاز
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند در رابطه با اهمیت اقتصادی توسعه نیروگاه های هسته ای در کشور، با اشاره به سخنان «هاشم اورعی» رئیس اتحادیه انجمن های علمی انرژی ایران در آبان سال گذشته، اشاره کرد: بگفته این مسئول، «سالیانه به طور متوسط ۷۹ میلیارد مترمکعب گاز به نیروگاه ها تحویل داده می شود و حدود ۹۰ درصد تولید برق کشور وابسته به گاز است.» وابستگی ۹۰ درصدی تولید برق کشور به گاز، سبب شده ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر گاز، در صادرات این حامل انرژی نسبت به کشورهایی چون قطر عقب بماند و در جایگاه ۱۵ جهان قرار بگیرد. ذخایر گاز قطر نصف ایران ولی صادرات آن هفت برابر کشور ما است.
وی اضافه کرد: بدین سبب اگر بتوانیم ۳۰ درصد مصرف گاز را با توسعه نیروگاه های هسته ای جایگزین کنیم؛ عملا ۲۵ میلیارد مترمکعب گاز از چرخه سوخت برای تولید برق خارج و می تواند صرف تولید و یا صادرات و ارزآور شود. اگر با اتخاذ تدابیر دیگر همچون توسعه انرژی های تجدیدپذیر میزان مصرف گاز برای تولید برق به حدود ۴۵ درصد کاهش یابد؛ یک فرصت عالی برای صنایع و تجارت گازی کشور ایجاد می شود.
برای رفع تحریم و توسعه نیروگاه های اتمی چانه زنی کنید
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تاکید کرد: بدین سبب مذاکرات بر سر مبحث ذخایر اورانیوم به جای چانه زنی بر روی کاهش ذخایر باید بسمت چانه زنی بر روی رفع تحریم، توسعه نیروگاه های هسته ای و به صورت کلی کمک به فراهم شدن زمینه برای مصرف ذخایر اورانیوم غنی شده برود. این یعنی ایران باید به طرف مقابل اعلام نماید که اگر بدنبال کاهش ذخایر اورانیوم ذخیره شده ایران و عدم انباشت مجدد آن هستید؛ به ساخت نیروگاه های هسته ای برای مصرف این منابع کمک کنید. اساسا این یک راهکار برد-برد خواهد بود.
وی اظهار داشت: ایران در این رایزنی ها باید به وجود عنصر نامطلوب و خرابکاری چون رژیم صهیونیستی هم فکر کند. بر این اساس در رویکرد توسعه برق هسته ای خود به جای توسعه راکتورهای هسته ای که ممکنست هدفی راحت برای حملات هوایی باشد؛ بسمت توسعه فناوری جدیدتری چون میکروراکتورهای هسته ای برود. میکروراکتورها به سبب ساختار و شرایطی که دارند؛ از نظر پدافند غیرعامل در سطح بسیار ایمن تری قرار می گیرند.
دانش ذخیره سازها یکی از مطالبات ایران در مذاکرات باشد
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند اضافه کرد: ایران در این رایزنی ها می تواند حتی با بسط مبحث ناترازی انرژی که به سبب تحریم ها رخ داده است؛ مواردی چون توسعه انرژی های تجدیدپذیر خصوصاً بحث ذخیره سازها را هم مطرح کند. مسأله ذخیره سازها به عنوان موضوعی که امروز در لبه دانش جهان قرار دارد برای ایران از اهمیت فوق العاده ای برخوردارست و توسعه انرژی های تجدیدپذیر بدون برخورداری از دانش ذخیره سازی، با مانع مواجه خواهد شد.
وی اظهار داشت: باتوجه به وجود نخبگان دانشگاهی در این عرصه، ایران می تواند با هدایتگری و راهبری مدبرانه، به این مساله ورود کند. این مساله باید برای وزارت نیرو، صمت و نفت و سازمان های زیرمجموعه آنها از اهمیت بسیار بالایی برخوردار باشد. چون که دانش ذخیره سازها می تواند بین ۲۰ تا ۳۰ درصد بازیافت انرژی برای کشور رقم بزند.
اگر توافق نشد چه کنیم؟
مدنی در آخر اشاره کرد: باآنکه مذاکرات و رسیدن به نتیجه نهائی بر این مبنا، می تواند تا حد زیادی به ایران در حوزه های مختلف اقتصادی، علمی و … کمک کند؛ اما باید به این مساله هم توجه داشت که خیلی از مسایل کشور ناشی از چالش های مدیریتی است که با بهره گیری از نخبگان، بهبود فرآیندها، افزایش راندمان و حتی در بعضی موارد با نگاه صحیح به مسایل قابل حل است. به هر حال عدم قطعیت در این مذاکرات بسیار زیاد بوده و هر لحظه ممکنست با مداخله مخالفان همچون لابی صهیونیستی به حاشیه برود. بدین سبب در نهایت نگاه به داخل از اهمیت بسیار بالایی برخوردارست. نگاه به بیرون و انتظار حصول توافق هم باتوجه به مواردی که گفته شد باید فراتر از رویکرد های لحظه ای مثل مصرف منابع ارزی و در عوض حرکت بسمت رویکرد های پایدار و طولانی مدت مثل تکمیل زنجیره مصرف سوخت هسته ای، تولید برق و رفع ناترازی انرژی باشد.
منبع: rentx.ir
